ISBN နံပါတ္ အေၾကာင္း သိေကာင္း စရာ

ဒီ တစ္ပတ္ေတာ႔ စာေရး ဆရာမ်ား ႏွင့္ စာအုပ္ ထုတ္ေ၀ သူမ်ား အတြက္ ရည္ရြယ္ၿပီး ISBN နံပါတ္ အေၾကာင္း သိေကာင္း စရာ မ်ားကို ေရးသား ေဖာ္ျပ လိုက္ပါတယ္။ ISBN ဟု ေခၚေသာ International Standard Book Number သည္ မိမိ ထုတ္ေ၀ေသာ စာအုပ္ကို ကိုယ္စား ျပဳသည့္ ႏိုင္ငံတကာ အသိ အမွတ္ျပဳ နံပါတ္ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာတာ႔ ISBN ေလွ်ာက္ထားၿပီး စာအုပ္ ထုတ္ေ၀တဲ့ အေလ့ အထ အလြန္ပင္ နည္းပါး ပါတယ္။ စာအုပ္ ထုတ္ေ၀ သူမ်ား အေနျဖင့္ မိမိတို႔၏ စာအုပ္ မ်ားကို ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္း သာမကဘဲ ႏိုင္ငံ တကာတြင္ ျဖန္႔ခ်ီရန္ ဆႏၵ ရွိပါက ISBN နံပါတ္ကို ေလွ်ာက္ထားရန္ အၾကံျပဳ လိုပါတယ္။ အမွန္ တကယ္ေတာ႔ ISBN နံပါတ္ ရရွိေရးမွာ ၊ ႏိုင္ငံ တကာတြင္ ခက္ခဲေသာ ကိစၥ တစ္ရပ္ေတာ႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ပုဂၢလိက ကုမၸဏီ တစ္ခုခု မွျဖစ္ေစ၊ အစိုးရ ဌာန (သို႔) အမ်ိဳးသား စာၾကည့္တိုက္ ကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႕ အစည္း တစ္ခုခုမွ ျဖစ္ေစ တာ၀န္ယူ ေဆာင္ရြက္ ေပးေလ့ ရွိပါတယ္။

စကားခ်ပ္ အေနျဖင့္ ကၽြန္မသည္ စာၾကည့္တိုက္ ပညာရပ္ (library science and information management) ကို ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ ေလ့လာခြင့္ မရခဲ့ပါ။ ထို႕အျပင္ ျမန္မာျပည္၏ စာၾကည့္တိုက္ ေလာက၊ စာေပ ေရးသား ထုတ္ေဝေရး ႏွင့္ ၊ ျဖန္႕ခ်ီေရး ေလာက မ်ားႏွင့္လည္း နီးစပ္မႈ မရွိခဲ႕ေၾကာင္း ရိုးသားစြာ ဝန္ခံပါရေစ။ ထို႕ေၾကာင့္ ISBN ႏွင့္ ပက္သက္၍ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ လုပ္ထံုး လုပ္နည္း မ်ားကို မ ွ်ေဝ ေျပာျပ ႏိုင္ျခင္း မရွိတာကို ေတာင္းပန္ အပ္ပါတယ္။ အကယ္၍ တတ္သိ ေသာသူမ်ားမွ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ လုပ္ထံုး လုပ္နည္း မ်ားကို မွ်ေ၀ ေျပာျပေပးလ ွ်င္ အထူးပင္ ေက်းဇူးတင္ ဝမ္းသာ မိမွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္ပါတယ္။

ထုတ္ေ၀ သူတိုင္းက မိမိတို႔ ထုတ္ေ၀ ျဖန္႔ခ်ီေသာ မည္သည့္ မီဒီယာ အမ်ိဳး အစားကို မဆို တရား၀င္ မွတ္ပံု တင္ၿပီးလွ်င္၊ ျပႆ  နာ ကင္းရွင္း စြာျဖင့္ ထုတ္ေ၀ရန္ ဆႏၵ ရွိၾက ေပလိမ့္မည္။ မီဒီယာ ထုတ္ေ၀ သူအေပါင္းတို႔ သိသင့္ သိအပ္ေသာ ISBN နံပါတ္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အခ်က္ အလက္မ်ားကို အေမး အေျဖ ပံုစံျဖင့္ ေရးသား ေဖာ္ျပ လိုက္ရပါတယ္။ 

၁။ ISBN ဆိုတာဘာလဲ။
ISBN ကို အရွည္ အားျဖင့္ International Standard Book Number လို႔ ေခၚပါတယ္။ ထို နံပါတ္ကို စနစ္သစ္ တြင္ ဂဏန္း (၁၃) လံုးျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း ထားၿပီး စာအုပ္ တစ္အုပ္ ခ်င္းစီ၏ ကိုယ္စားျပဳ နံပါတ္ အျဖစ္ ႏိုင္ငံ တကာတြင္ သံုးစြဲပါတယ္။ (စနစ္ ေဟာင္းတြင္ ဂဏန္း (၁၀) လံုးသာ ပါ၀င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။) စာအုပ္ ထုတ္ေ၀သူ၊ ေရာင္းခ်သူ၊ ႏွင့္ ငွားရမ္းသူ မ်ားၾကားတြင္ စာအုပ္ တစ္အုပ္ ခ်င္းစီကို ISBN နံပါတ္ျဖင့္သာ ကိုယ္စားျပဳ ေဖာ္ျပ ေလ့ရွိပါတယ္။

၂။ မည္သည့္ မီဒီယာ အမ်ိဳး အစား ထုတ္လုပ္ ျဖန္႕ခ်ီမႈ မ်ိဳးတြင္ ISBN ေလွ်ာက္ထားရန္ လိုအပ္ပါလဲ။
ေအာက္ ေဖာ္ျပပါ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႕ခ်ီမႈ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို ႏိုင္ငံ တကာ ေစ်းကြက္ အတြက္ ေဆာင္ရြက္မည္ ဆိုလွ်င္ ISBN နံပါတ္ ေလွ်ာက္ထားရန္ လိုအပ္ပါတယ္။
(၁) စကၠဴ ေပၚတြင္ ပံုႏွိပ္ ထုတ္ေ၀ေသာ စာအုပ္မ်ား
(၂) စာမ်က္ႏွာ (၈) မ်က္ႏွာ ႏွင့္ အထက္ရွိေသာ လက္ကမ္း စာေစာင္မ်ား
(၃) microfilms မ်ား (သတင္းစာ ႏွင့္ စာအုပ္ အေဟာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ကို archive ျပဳလုပ္ရန္ microfilm ကို အသံုးျပဳသည္။)
(၄) မ်က္မျမင္ ဖတ္စာမ်ား (မ်က္မျမင္ မ်ားအတြက္ လက္ျဖင့္စမ္း၍ ဖတ္ရန္ ျပဳလုပ္ ထားေသာ စာအုပ္မ်ား)
(၅) transparencies မ်ား (ဆလိုက္ ထိုးလ ွ်င္ အရုပ္ ထင္ေစေသာ ဖလင္ကားခ်ပ္မ်ား)
(၆) သင္ ေထာက္ကူျပဳ ရုပ္ရွင္ ႏွင့္ ဗီဒီယို ဖိုင္မ်ား
(၇) အသံ စာအုပ္မ်ား (စာေရးသူ (သို႕) အသံ သရုပ္ေဆာင္ တစ္ေယာက္မွ စာအုပ္ပါ အေၾကာင္း အရာကို ဖတ္ျပ ထားျခင္း ျဖစ္သည္။)
(၈) ကြန္ပ်ဴတာ ေဆာ့ဖ္ဝဲလ္ မ်ား
(၉) tapes ၊ diskettes ၊ CDs ႏွင့္ DVDs မ်ား ေပၚတြင္ ရိုက္ႏွိပ္ ထားေသာ ebooks မ်ား
(၁၀) အင္တာနက္ ေပၚရွိ ebooks မ်ား
(၁၁) စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုတ္ ေရာင္းခ်ေသာ ေျမပံုမ်ား

၃။ ISBN နံပါတ္ကို မည္သူမ်ား ေလ ွ်ာက္ထား ႏိုင္ပါ သလဲ။
(၁) ကိုယ္တိုင္ ေရးသား ထုတ္ေဝ ျဖန္႕ခ်ီေသာ စာေရး ဆရာမ်ား
(၂) တသီး ပုဂၢလ ထုတ္ေဝ ျဖန္႕ခ်ီသူမ်ား ႏွင့္
(၃) မီဒီယာ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႕ခ်ီေရး ကုမၸဏီမ်ား

၄။ ISBN နံပါတ္ကို ဘယ္လို ေလွ်ာက္ထား ႏိုင္ပါသလဲ။
နိုင္ငံ အမ်ားစုတြင္ အစိုးရမွ ႀကီးၾကပ္၍ လည္းေကာင္း၊ ပုဂၢလိက အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုသို႕ လႊဲအပ္၍ လည္းေကာင္း၊ စာအုပ္ ထုတ္ေဝ ျဖန္႕ခ်ီသူတို႕ အတြက္ ISBN နံပါတ္ ရရွိေရးကို ေဆာင္ရြက္ ေပးေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

စင္ကာပူ ႏိုင္ငံ မွာေတာ့ Legal deposit office ဟုေခၚေသာ ဌာနႀကီး တစ္ခုက တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ ေပးေန ပါတယ္။ Legal deposit office တြင္ ISBN သာမက၊ ISSN ၊ ISMN ႏွင့္ CIP နံပါတ္မ်ား ကိုလည္း  ေလွ်ာက္ထား ႏိုင္ပါတယ္။ စင္ကာပူ ႏိုင္ငံ၏ အမ်ိဳးသား စာၾကည့္တိုက္ အက္ ဥပေဒ အရ မီဒီယာ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ခ်ီ သူမ်ားသည္၊ ျဖန္႔ခ်ီသည့္ ေန႔မွစ၍ (၁) လ အတြင္း အမ်ိဳးသား စာၾကည့္တိုက္သို႔ ျဖန္႔ခ်ီသည့္ မီဒီယာကို ေကာ္ပီ ေပးပို႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္ကို http://www.nlb.gov.sg/deposit/faces/login.jsp တြင္ ဝင္ေရာက္ ၾကည့္ရႈ ႏိုင္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုတြင္ Bowker ဟုေခၚေသာ ကုမၸဏီ တစ္ခုမွ ISBN  ေလွ်ာက္ထား ေရးကို တာဝန္ယူ ေပးထားပါတယ္။  ေလွ်ာက္ ထားသူသည္ http://www.myidentifiers.com သို႔ ဝင္ေရာက္၍ အေရ အတြက္ အားျဖင့္ (၁) ခု၊ (၁၀) ခု၊ (၁၀၀) ခု၊ (၁၀၀၀) ခု စသည္ျဖင့္ ေလ ွ်ာက္ထားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ ISBN ေလ ွ်ာက္ ထားရန္ ကုန္က် စရိတ္ကို သိပါရေစ။
ပံုစံျဖည့္၍  ေလ ွ်ာက္လႊာ တင္ျခင္းကို online ေဆာင္ရြက္ ရေလ့ရွိၿပီး အဲ့ဒီ အတြက္ အခ ေၾကးေငြကို အမ်ား အားျဖင့္  ေပးစရာ မလိုပါဘူး။  ေလ ွ်ာက္ထားေသာ ISBN အေရ အတြက္ အတိုင္းသာ ေငြ ေပးေခ် ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သတ္မွတ္ ေစ်းႏႈန္း မ်ားမွာ ေအာက္ပါ အတိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။
(၁) နံပါတ္ ၁ ခု - USD 125
(၂) နံပါတ္ ၁၀ ခု - USD 250
(၃) နံပါတ္ ၁၀၀ ခု - USD 575
(၄) နံပါတ္ ၁၀၀၀ ခု - USD 1000
အေရ အတြက္ မ်ားမ်ား ဝယ္ယူလ်ွင္ နံပါတ္ တစ္ခု၏ ေစ်းႏႈန္းမွာ အေမရိကန္ (၁၂၅) ေဒၚလာမွ ၊ အေမရိကန္ (၁) ေဒၚလာသို႔ က်ဆင္း သြားေၾကာင္း ေတြ႕ရ သည္။

၆။ ISBN နံပါတ္ အေဟာင္းကို ျပန္လည္ အသံုးျပဳခြင့္ ရွိပါသလား။
တူညီေသာ ISBN နံပါတ္ကို အျခားေသာ မီဒီယာ ထုတ္လုတ္ ျဖန္႔ခ်ီမႈ တစ္ခုခု အတြက္ ျပန္လည္သံုးစြဲခြင့္ မရွိပါ။

၇။ မည္သို႔ေသာ မီဒီယာ ထုတ္လုတ္ ျဖန္႔ခ်ီမႈ မ်ိဳးအတြက္ ISBN နံပါတ္  ေလွ်ာက္ ထားရန္ မလို အပ္ပါ သလဲ။
(၁) ေပၚပင္ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ခ်ီမႈ မ်ိဳးျဖစ္သည့္ လက္ကမ္း ေၾကာ ္ျငာမ်ား ရိုက္ႏွိပ္ျခင္း၊ ႏွစ္သစ္ ျပကၡဒိန္ ႏွင့္ ဒိုင္ယာရီမ်ား ရိုက္ႏွိပ္ ထုတ္ေဝျခင္း မ်ားတြင္ ISBN မလိုအပ္ပါ။
(၂) ရုပ္ပံု သက္သက္သာ ပါဝင္ေသာ စာအုပ္မ်ား တြင္ ေခါင္းစီး စာမ်က္ႏွာ (title page) ႏွင့္ စာကိုယ္ မပါလ ွ်င္ ISBN မလိုအပ္ပါ။
(၃) ရိုးရိုး အသံ ဖိုင္ ျဖန္႔ခ်ီမႈ မ်ိဳးအတြက္ ISBN နံပါတ္ မလို အပ္ပါ။ (အသံစာအုပ္ဟု ေခၚေသာ talking books မ်ား မပါ ဝင္ပါ။)
(၄) အခ်ိန္မွန္ ထုတ္ေ၀ေသာ သတင္းစာ ၊ မဂၢဇင္း ၊ ဂ်ာနယ္မ်ား အတြက္ ISBN အစား ISSN ကို ေလ်ာက္ထား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၅) စာလံုးေပါင္း သတ္ပံု ကဲ႔သို႔ေသာ အေသးစား ျပင္ဆင္မႈ တစ္ခုခုျဖင့္ ျပန္လည္ ထုတ္ေ၀ေသာ စာအုပ္မ်ား အတြက္ ISBN နံပါတ္ ျပန္လည္ ေလွ်ာက္ထားရန္ မလိုပါ။
(၆) မ်က္ႏွာဖံုး ျပင္ဆင္ ေျပာင္းလဲ ထုတ္ေ၀ျခင္း မ်ိဳးအတြက္ ISBN နံပါတ္ ျပန္လည္ ေလွ်ာက္ထားရန္ မလိုပါ။

၈။ မည္သို႔ေသာ အေျခ အေနတြင္ ISBN နံပါတ္ ထပ္မံ ေလွ်ာက္ထားရန္ လိုအပ္ ပါသလဲ။
(၁) ထုတ္ေ၀ ၿပီးသား စာအုပ္ကို ၊ ဒုတိယ အႀကိမ္ ၊ တတိယ အႀကိမ္ အစ ရွိသည္ျဖင့္ ေနာက္ထပ္ တစ္ႀကိမ္ ထုတ္ေ၀ ျဖန္႔ခ်ီျခင္းမ်ား အတြက္ ISBN အသစ္ တစ္ခု ထပ္မံ ေလွ်ာက္ထား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၂) ထုတ္ေ၀ ၿပီးသား စာအုပ္ကို ၊ CDs ၊ DVDs အစ ရွိသည့္ အျခားေသာ မီဒီယာ တစ္ခုခု အေပၚတြင္ ျပန္လည္ ရိုက္ႏွိပ္ ထုတ္ေ၀ျခင္း မ်ိဳးအတြက္ ISBN အသစ္ တစ္ခု ထပ္မံ ေလွ်ာက္ထား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၃) စာအုပ္ တစ္အုပ္ကို အဖံုးမာ (Hard Cover) ႏွင့္ အဖံုးေပ်ာ႔ (Soft Cover) ႏွစ္မ်ိဳး စလံုး ထုတ္ေ၀မည္ ဆိုလွ်င္ ISBN နံပါတ္ သီးျခားစီ ေလွ်ာက္ထားရန္ လိုအပ္ပါတယ္။

၉။ စာအုပ္ တစ္အုပ္၏ မည္သည့္ ေနရာ မ်ားတြင္ ISBN ကို ရိုက္ႏွိပ္ေလ႔ ရွိပါသလဲ။
(၁) စာအုပ္ တစ္အုပ္၏ မူပိုင္ခြင့္ စာမ်က္ႏွာ (copyright page) တြင္ ISBN ကို ရိုက္ႏွိပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ မူပိုင္ခြင့္ စာမ်က္ႏွာက ေခါင္းစီး စာမ်က္ႏွာ (title page) ၏ ေက်ာခ်င္း ကပ္လွ်က္တြင္ တည္ရွိ ပါတယ္။
(၂) မ်က္ႏွာဖုံး (cover page) ၏ ေနာက္ေက်ာတြင္လည္း ISBN ကိုရိုက္ႏွိပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။

၁၀။ စာအုပ္မ်ား၏ ေနာက္ေက်ာတြင္ ေတြ႕ရေလ႔ ရွိေသာ ဘားကုဒ္မ်ားမွာ ISBN နံပါတ္ကို ေဖာ္ျပပါ သလား။
စာအုပ္ တစ္အုပ္၏ ISBN နံပါတ္ ကို scanner မွတဆင့္ ကြန္ပ်ဴတာ တြင္ ဖတ္ရႈႏိုင္ရန္ ဘားကုဒ္မ်ား ကို ရိုက္ႏွိပ္ ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘားကုဒ္ တစ္ခု၏ အခ်က္ အလက္တြင္ ISBN နံပါတ္ သာမက ၊ စာအုပ္၏ တန္ဖိုး ႏွင့္ ေငြေၾကး ကုဒ္ နံပါတ္ (currency code) တို႔လည္း ပါ၀င္ ေနႏိုင္ပါတယ္။

၁၁။ ISBN နံပါတ္ကို ေဖာ ္ျပရန္ မည္သည့္ ဘားကုဒ္ အမ်ိဳး အစားကို အသံုးျပဳ သင့္ပါ သလဲ။
ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံ ႏွင့္ တစ္ႏိုင္ငံ သံုးစြဲသည့္ ဘားကုဒ္ အမ်ိုဳးအစား ကြဲျပားမႈ ရွိႏိုင္ ပါတယ္။ စင္ကာပူ ႏိုင္ငံမွာေတာ႔ ေအာက္ ေဖာ္ျပပါ EAN 13-digit ဘားကုဒ္ အမ်ိဳး အစားကို သံုးစြဲပါတယ္။

အေမရိကန္ ၊ အဂၤလန္ ႏွင့္ ကေနဒါ အစရွိသည့္ အေနာက္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္  ေအာက္ ေဖာ္ျပပါ EAN-5 ဘားကုဒ္ အမ်ိဳးအစားကို သံုးစြဲေလ႔ ရွိၾက ပါတယ္။ လက္ယာဘက္ ဘားကုဒ္ အႀကီးက ISBN နံပါတ္ကို ေဖာ္ျပေနၿပီး ၊ လက္၀ဲဘက္ ဘားကုဒ္ အငယ္က စာအုပ္၏ တန္ဖိုးႏွင့္ ေငြေၾကး ကုဒ္ တို႔ကို ေဖာ္ျပ ေနတာဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 51595 တြင္ 5 သည္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ၏ ကုဒ္နံပါတ္ ျဖစ္ၿပီး 1595 က စာအုပ္ တန္ဖိုး ျဖစ္သည့္ ၁၅.၉၅ ေဒၚလာ ကို ေဖာ္ျပေန ပါတယ္။

၁၂။ ISBN နံပါတ္ ရရွိ ၿပီးသြားလွ်င္ မူပိုင္ခြင့္ (copyright) ရွိၿပီဟု ေျပာႏိုင္ပါ သလား။
ႏိုင္ငံ တကာ အသိ အမွတ္ ျပဳ နံပါတ္ ရရွိျခင္းက မူပိုင္ခြင့္ ႏွင့္ မည္သို႔မွ် မသက္ဆိုင္ပါ။ ISBN နံပါတ္ ထုတ္ေပးျခင္းကို Bowker က ႀကီးၾကပ္ ေနတာ ျဖစ္ၿပီး ၊ မူပိုင္ခြင့္ ႏွင့္ ပက္သက္ သမွ်ကိုေတာ႔ Library of Congress ကႀကီးၾကပ္ ေပးေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၃။ ISBN နံပါတ္ ရရွိၿပီးလွ်င္ စာအုပ္ တစ္အုပ္သည္ Books In Print တြင္ စာရင္း၀င္ သြားၿပီဟု ေျပာႏိုင္ပါသလား။
Books In Print (http://www.booksinprint.com) က တစ္ကမၻာ လံုးမွာ ရွိၾကတဲ႔ ထုတ္ေ၀ၿပီးသား စာအုပ္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားတဲ့ website တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ စာၾကည့္တိုက္ မ်ားႏွင့္ စာအုပ္ ထုတ္ေ၀သူမ်ား အတြက္ ယံုၾကည္ စိတ္ခ် ရတဲ့ ၊ ထုတ္ေ၀ၿပီး  သမွ်ကို ရွာေဖြ လို႔လည္းရတဲ့ ေနရာ တစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ISBN နံပါတ္ ရရွိ ၿပီးေနာက္ သတ္မွတ္ ပံုစံကို ျဖည့္စြက္ၿပီး Books In Print တြင္ မိမိ၏ စာအုပ္ကို စာရင္းသြင္း ႏိုင္ပါတယ္။

အမွန္ တကယ္ေတာ႔ ၊ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာ ႏိုင္ငံဟာလည္း ကိုယ္ပိုင္ စာေပ ၊ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား ထြန္းကားတဲ႔ တိုင္းျပည္ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ အေနျဖင့္ ျမန္မာတို႔၏ စာေပ ၊ ဘာသာ စကား ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ မ်ားကို ႏိုင္ငံ တကာတြင္ ေဖာ္ျပခြင့္ ရေစ ခ်င္ပါတယ္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံရွိ စာေရး ဆရာ ႏွင့္ ထုတ္ေ၀သူ တို႔အတြက္ ႏိုင္ငံ တကာႏွင့္ ရင္ေဘာင္ တန္းႏိုင္ ေစရန္ အက်ိဳးေဆာင္ ေပးမည့္ အဖြဲ႔ အစည္း တစ္ရပ္ အျမန္ဆံုး ေပၚေပါက္ ပါေစဟု ဆႏၵျပဳ ဆုေတာင္း ရင္း အဆံုးသတ္ လိုက္ပါတယ္။

References:
1. http://www.thebookdesigner.com/2010/03/isbn-for-self-publishers-answers-to-20-of-your-questions/
2. http://www.nlb.gov.sg/deposit/faces/login.jsp
3. https://www.myidentifiers.com/
4. https://www.isbn-international.org/
5. http://www.bowker.com/en-US/products/servident_isbn.shtml

မွတ္ခ်က္။          ။ အထက္ ေဖာ္ျပပါ ISBN ႏွင့္ပက္သက္ေသာ သတ္မွတ္ခ်က္ စည္းမ်ဥ္း၊ စည္းကမ္း ဥပေဒမ်ားသည္ အေမရိကန္ ႏွင့္ စင္ကာပူ ႏိုင္ငံတို႔ရွိ စည္းကမ္း ဥပေဒမ်ားကိုသာ အေျခခံ၍ ေဖာ္ျပထား ပါသည္။ ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံ ႏွင့္ တစ္ႏိုင္ငံ သတ္မွတ္ခ်က္ စည္းမ်ည္းမ်ား အနည္းငယ္ ကြဲလြဲမႈ ရွိႏိုင္ ပါသည္။