အခန္း (၁) - မီဒီယာ အသြင္ကူးေျပာင္းျခင္း

စာၾကည့္တိုက္မ်ား၏ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈပံုစံကို ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း

မီဒီယာ အသြင္ ကူးေျပာင္းျခင္း အေၾကာင္း ကို ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ေဆြးေႏြး လာခဲ့ ၿပီးသည့္ေနာက္၊ Online မီဒီယာ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႕ခ်ီျခင္း၏ စြမ္းပကားကို အားကစား သတင္းေထာက္ တစ္ေယာက္က သက္ေသ ျပခဲ့ ပါေတာ့တယ္။ 

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ခန္႕က အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေနာက္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ႏွင္းလႊာ ထုထည္မ်ား ရုတ္တရက္ ၿပိဳက်မႈ သတင္းက အခ်ိန္ အေတာ္ၾကာေအာင္ တစ္ကမာၻ လံုးကို ဖမ္းစား ထားႏိုင္ခဲ့တယ္။ ထို မေတာ္တဆမႈက ကမာၻေက်ာ္ ႏွင္းေလ်ာစီးသမား ၁၆ေယာက္ကို ႏွင္းလႊာ မ်ားေအာက္ ႏွစ္ျမဳပ္ထားခဲ့ၿပီး ၃ ေယာက္မွာ ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ ဤ အျဖစ္အပ်က္ ျဖစ္ပြား ေနစဥ္ ေတာက္ေလ ွ်ာက္ The New York Times သတင္းစာ ၏ အားကစား သတင္းေထာက္ John Branch က အဆက္မျပတ္ သတင္း ေရးသား ေပးပို႕ခဲ့ပါတယ္။ John Branch ၏သတင္းမ်ားကို Times ၏ website ဖန္တီး သူမ်ားက နာရီပိုင္းျဖင့္သာ subscribe လုပ္၍ ဖတ္ရွႏိုင္ေသာ Byliner အမည္ရွိ online မဂၢဇင္းတြင္ ေဖာ္ျပ ေပးခဲ့သည္။ Snow Fall ဟု ေက်ာ္ၾကားေသာ ထို သတင္း ေဆာင္းပါးကို ကမာၻ တဝွန္း ေစာင့္ၾကည့္ ဖတ္ရွသူ အေရ အတြက္က အံ့ၾသစရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ မ်ားျပား လြန္းခဲ့ပါတယ္။ 

Times သတင္းစာ၏ အမႈေဆာင္ အယ္ဒီတာ Jill Abramson က "က်ြန္ေတာ္တို႕ website ရဲ့ ျပင္ပမွာ သီးျခား ေနရာေလး တစ္ခုကို မ်ားစြာေသာ စာဖတ္ ပရိတ္သတ္ အတြက္ ဖန္တီး ေပးခဲ့ရတဲ့ အျဖစ္က အင္မတန္ကို ရွားပါတယ္။" စီးပြားေရး သတင္း မဂၢဇင္း တစ္ေစာင္ ျဖစ္သည့္ The Economist's ကလည္း ေအာက္ပါ အတိုင္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ "John Branch ၏ ေဆာင္းပါးက စာဖတ္သူမ်ားကို ထူးျခား သစ္လြင္တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳ မ်ားစြာ ေပးခဲ့ပါတယ္။ သူက သတင္းကို ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ေဖာ္ျပရံု မကပါဘူး။ သတင္းနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ ဓါတ္ပံုေတြ၊ ဗီဒီယို မွတ္တမ္းေတြ၊ ေျမပံုေတြ အျပင္ ကြန္ပ်ဴတာ Simulation ေတြကိုပါ ေဝေဝ ဆာဆာ ထည့္သြင္း ထားခဲ့ၿပီး သတင္းကို သက္ဝင္ လႈပ္ရွားမႈ ရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ ခဲ့တာပါ။" 

ေနာင္ လာမည့္ အနာဂတ္မွာ ပံုျပင္ ဝတၳဳေတြ၊ မဂၢဇင္းေတြ၊ စာေပ က်န္းဂန္ေတြ အားလံုးက၊ ကၽြန္ေတာ္တို႕သိထားတဲ့ ပံုစံမ်ိဳး မဟုတ္ ေတာ့ပါဘူး။ Snow Fall လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဆီကို ေရာက္လာဖို႕ မ်ားပါတယ္။ အဲ့ဒီအခါ စာေပ ေရးသား ထုတ္ေဝျခင္း ႏွင့္ ျဖန္႕ခ်ီျခင္း လုပ္ငန္းမ်ားမွာ လမ္းေၾကာင္း သစ္မ်ား ေပၚထြက္ လာမွာ မလြဲပါဘူး။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ အတြင္း ကလည္း Matter ဟုေခၚေသာ online မဂၢဇင္းတစ္ေစာင္ကို ေအာင္ျမင္စြာ ျဖန္႕ခ်ီႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ Matter ရဲ့ ဖန္တီး သူလည္းျဖစ္၊ ဒီဇိုင္းနာ လည္းျဖစ္တဲ့ Craig Mod ကေျပာတာက " Matter ဟာ website တစ္ခုနဲ႕ေတာ့ မတူပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ ထုတ္ေဝ ခဲ့ဖူးတဲ့ မဂၢဇင္းေတြ၊ စာအုပ္ေတြ နဲ႕လည္း မတူပါဘူး။" ဒီေန႕ ေခတ္မွာေတာ့ Mod ရဲ့ subcompact publishing ေတြက ဒစ္ဂ်စ္တယ္ စာေစာင္မ်ား ထုတ္ေဝမႈက႑ကို လႊမ္းမိုး ထားႏိုင္ခဲ့ပါၿပီ။ 

၂၀၁၂ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ အတြင္းက Charlie Rose ရဲ႕ တီဗီ အင္တာဗ်ဴး အစီ အစဥ္တစ္ခုမွာ စာအုပ္ ထုပ္ေဝေရး လုပ္ငန္းကို ဦးေဆာင္ေနတဲ့ Mr. Tim O'Reilly ကိုေတြ႕ဆံု ေမးျမန္း ခဲ့ပါေသးတယ္။ အဂႍလိပ္စာ အဓိကျဖင့္ ေက်ာင္းၿပီး သူလည္းျဖစ္၊ ဂႏၶဝင္ စာေပမ်ားကို ခ်စ္ခင္ ျမတ္ႏိုးသူ လည္းျဖစ္တဲ့ O'Reilly က ေအာက္ပါ အတိုင္း မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ပါတယ္။ "ဂႏၶဝင္ စာေပေတြ၊ ဝတၳဳရွည္ေတြ ေပ်ာက္ဆံုး သြားမွာကို ကၽြန္ေတာ္ ဂရုမစိုက္ပါဘူး။ လက္ရွိ ေခတ္ရဲ့ စာေပ ထုတ္ေဝေရး လုပ္ငန္း ပံုသ႑န္ကို ဘယ္သူမွ မပိုင္ပါဘူး။ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕လည္းမရႏိုင္ပါဘူး။ ေခတ္မွီ နည္းပညာ ေတြရဲ့ အကူ အညီနဲ႕၊ ခင္ဗ်ားတို႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ တစ္ခါမွ မစဥ္းစား ခဲ့ဖူးတဲ့ နည္းလမ္း ေတြနဲ႕ ပံုျပင္ေတြ ဇာတ္လမ္း ေတြကို ေျပာျပ ၾကပါ လိမ့္မယ္။" 

ေသခ်ာ ေနတာ တစ္ခု ကေတာ့ ေရွးတုန္းကလို စာအုပ္ေတြ ပံုႏွိပ္ ျဖန္႕ခ်ီတဲ့ လုပ္ငန္း ကေတာ့ ေနာက္ေကာက္ က်န္ခဲ့ မွာပါဘဲ။ အဲ့ဒီ ေျပာင္းလဲ ျခင္းက ဘယ္ေလာက္ ျမန္ျမန္ ေျပာင္းလဲမယ္။ စာဖတ္ သူေတြ၊ စာေရး ဆရာေတြနဲ႕ စာအုပ္ ထုတ္ေဝသူ ေတြကို ဘယ္ေလာက္ သက္ေရာက္မႈ ရွိမယ္ ဆိုတာ ကိုေတာ့ ဘယ္သူမွ မေျပာႏိုင္ ေသးပါဘူး။

အခန္း (၂) ကို ဆက္လက္ ဖတ္ရႈပါ။

References :
1. http://www.nytimes.com/projects/2012/snow-fall/#/?part=tunnel-creek
2. http://www.americanlibrariesmagazine.org/article/unpackaged-book
၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လထုတ္ ALA မဂၢဇင္းပါ Peter Brantley ၏ The Unpackaged Book ကို ဆီေလွ်ာ္ေအာင္ ဘာသာ ျပန္ဆိုသည္။